آموزش و پرورش تفکر محور

در برنامه درسی ملی یازده حوزه یادگیری پیش بینی شده است که بستر اصلی برای تسهیل فرایند تعلیم و تربیت، جهت دستیابی به اهداف برنامه درسی ملی می باشند. یکی از این حوزه ها، حوزه ی تفکر و حکمت است. در بیانیه ی این حوزه، ضرورت و کارکرد آن چنین بیان شده است: « حیات انسان یک حیات فکری است. تفکر، استعدادی الهی است که در اثر تربیت به فعلیت می رسد و انسان می تواند در پرتو تقوای الهی، با متعادل کردن قوای درونی خویش، از آن در مسیر فطرت تو حیدی بهره برداری کند. لذا فرایند تربیت باید به گونه ای باشد که طی آن قوه ی تفکر و تعقل پرورش یابد. تاکید بر تفکر و تعقل از دو جهت اهمیت پیدا می کند؛ 1- تقویت این توانایی، باورها و دانش و عملکرد انسان را تحت تاثیر قرار داده و زمینه ی تعالی او را فراهم می سازد.؛ 2- به یکپارچه سازی برنامه های درسی مجزا کمک می کند. » (دانشوروهمکاران،1391،ص11).
اولین و مهم ترین ویژگی آموزش و پرورش تفکر محور، فعال ساختن دانش آموز و ساختن دانش به وسیله ی خود او است. فناوری اطلاعات و ارتباطات، تسهیل کننده ی یادگیری تفکر محور است. استفاده و گسترش صلاحیت های تفکر برای رشد دانش آموزانی که به طور فزاینده در حال رو به رو شدن با جهان فناوری و طبعا جهانی گسترده اند، حیاتی است.
امروزه کشورهای سراسر جهان در حال تشخیص این نکته هستند که گستره ای وسیع از قابلیت ها و مهارت های تفکر به علاوه ی مهارت های پایه، جهت آماده کردن دانش آموزان برای آینده ای غیرقابل پیش بینی مورد نیاز است. زیرا افراد نمی توانند دانش کافی را برای استفاده در آینده در حافظه خود ذخیره کنند. اطلاعات به اندازه ای در حال گسترش است که اشخاص، برای این که قادر به اداره ی مسائل مختلف در زمینه و زمان های مختلف زندگی خود باشند، نیازمند مهارت های قابل انتقال هستند. پیچیدگی شغل های امروزی نیاز به افرادی دارد که بتوانند در تولید دانش و فرایندهای جدید، مطلب را درک، قضاوت و مشاهده کنند. (دانشوروهمکاران،1391).
نفوذ گونه ای از آموزش دوسویه یا متعامل به کلاس های درس باعث شده است تا رابطه ی معلم و شاگرد از اساس دگرگون شود و معلمان به جای ایفای نقش یک معلم کاملا آگاه، در نقش یک راهنما ظاهر شوند. بدیهی است معلم به عنوان یکی از اجزاء اصلی سیستم آموزشی باید در این تحول و دگرگونی شرکت جسته و حتی خود، بانی روش های نوین آموزشی گردد و نقشی نو در عرصه ی آموزش ایفا نماید.
رشد مهارت های شناختی و توانایی تحلیل و ارزیابی فراگیران، راهنمایی دانش آموزان به سوی ادراک جدید، تبدیل اطلاعات پراکنده به دانش قابل استفاده را می توان از جمله نقش های جدید آنان دانست. به نظر ميرسد می توان بهترين معلمان را كسانی دانست كه اوقات خود را صرف يادگيری میكنند. بدین ترتیب تعلیم گیرنده، خود مسئولیت یادگیری را به عهده می گیرد. در این وضعیت معلم بیشتر شبیه تکنولوژیست آموزشی عمل می کند که با استفاده از نرم افزارهای چند رسانه ای ویژه برنامه های آموزشی، بیشتر به تولید و تدوین برنامه های درسی خود می پردازد.